Mededingingsregels bij concurrentieonderzoek: welke informatie is gevoelig?

Wat is concurrentieonderzoek en waar let de ACM op?

Concurrentieonderzoek betekent dat je gericht marktinformatie verzamelt en gebruikt om je eigen commerciële beleid te bepalen. Dat is op zichzelf toegestaan; de mededingingsregels bepalen waar de grens ligt.

De ACM vat die grens samen in twee kernpunten: je bepaalt je eigen prijzen en kiest zelf wat je waar verkoopt, en je houdt concurrentiegevoelige informatie voor jezelf. Die regels gelden voor bedrijven, ondernemersverenigingen en brancheorganisaties, en ook voor overheden die producten en diensten op de markt aanbieden.

De ACM houdt toezicht op eerlijke concurrentie, bescherming van consumenten en specifieke sectoren zoals energie, telecom, zorg, vervoer en post. Signalen komen binnen via meldingen van ondernemers, ACM ConsuWijzer, handhavingsverzoeken en anonieme informanten.

Niet elke tip leidt tot een onderzoek: de ACM prioriteert met drie vragen — wat is de schade, wat is het maatschappelijk belang en hoe kan het probleem het beste worden opgelost. Voordat zij ingrijpt of een boete oplegt, onderzoekt zij eerst of een bedrijf echt de regels overtreedt; aan die onderzoeken moet iedereen verplicht meewerken.

De ACM zet de regels zelf uiteen langs zes aandachtspunten: prijzen, markten, meedoen aan aanbestedingen, arbeidsvoorwaarden, productiehoeveelheid en concurrentiegevoelige informatie. Die zes punten zijn bruikbaar als checklist bij je eigen marktonderzoek: voor elk ervan geldt dat je de keuze zelf maakt en er niet met concurrenten over afstemt.

Welke informatie is concurrentiegevoelig?

De ACM noemt als voorbeelden van informatie die je voor jezelf houdt: gegevens over kortingen, aanbestedingen en arbeidsvoorwaarden. In de uitwerking op dezelfde pagina komen daar prijzen, markt- en klantkeuzes en productiehoeveelheid bij.

Onder prijzen valt meer dan de prijslijst. De ACM noemt inkoopprijzen, verkoopprijzen, prijsverhogingen, toeslagen en kortingen, plus afspraken met afnemers over vaste prijzen of minimumprijzen.

Onder markten valt welke producten en diensten je waar aanbiedt, naar welke klanten je gaat en in welke gebieden je werkt. Daar hoort ook bij wie op welk moment en in welke regio een aanbieding uitbrengt.

Ook je strategie is concurrentiegevoelig. Praat niet met concurrenten over je strategie, zoals prijzen of je reactie op trends in de toekomst.

Offertes voor klanten vallen er ook onder. De ACM zegt expliciet dat concurrenten niet met elkaar mogen praten over offertes voor klanten.

Productiehoeveelheid staat in dezelfde rij van aandachtspunten. De rode draad: zulke informatie stelt een concurrent in staat zijn eigen gedrag op het jouwe af te stemmen. De regels gelden net zo goed voor afspraken tussen bedrijven op verschillende niveaus, zoals leverancier en winkelier of producent en distributeur.

Wat mag je zelf verzamelen over concurrenten?

Je mag je eigen marktanalyse maken en je eigen beslissingen nemen. De ACM formuleert dat als opdrachten: bepaal je eigen prijzen; bepaal zelf welke producten en diensten je waar aanbiedt, naar welke klanten je gaat en in welke gebieden; bepaal zelf of je inschrijft op een aanbesteding en met welke prijs. Zolang je die beslissingen zelfstandig neemt, is het verzamelen en analyseren van marktinformatie voor je eigen beleid geen overtreding.

De grens ligt bij het uitwisselen en afstemmen. Praat niet met concurrenten over je strategie, zoals prijzen of je reactie op trends in de toekomst.

Het kanaal maakt niet uit. De regels gelden ook voor ondernemersverenigingen en brancheorganisaties, en voor afspraken tussen bedrijven op verschillende niveaus met dezelfde producten of diensten voor dezelfde markt. Overleg in brancheverband of via een leverancier of afnemer valt dus onder dezelfde regels.

Praktisch betekent dit dat je vooraf vastlegt wie binnen je organisatie markt- en prijsinformatie verzamelt en met wie die wordt gedeeld. Behandel prijs-, kortings- en aanbestedingsinformatie als vertrouwelijk.

Weet je niet of een voorgenomen samenwerking met een andere partij mag, dan kun je dat anoniem checken met de samenwerkcheck van de ACM. Voor leveranciers en winkeliers is er daarnaast de adviesprijscheck.

Voor- en tegenargumenten bij gebruik van de ACM samenwerkcheck

Verboden afspraken en informatie-uitwisseling

Verboden zijn afspraken met concurrenten over prijzen, markten, klanten, aanbestedingen, productiehoeveelheid en arbeidsvoorwaarden.

Concreet noemt de ACM: geen afspraken over inkoopprijzen, verkoopprijzen, prijsverhogingen, toeslagen of kortingen. Verdeel de markt niet.

Spreek niet af wie aan welke klanten levert of wie in welke gebieden werkt. Maak geen afspraken over wie waar en wanneer een bod doet. Spreek niet af wie aan welke aanbesteding meedoet.

Die verboden gelden voor horizontale afspraken — tussen concurrenten die dezelfde producten of diensten op dezelfde markt aanbieden — en voor verticale afspraken, bijvoorbeeld tussen leveranciers en winkeliers of producenten en distributeurs.

Ook ondernemersverenigingen, brancheorganisaties en overheden die op de markt actief zijn, moeten zich eraan houden. De ACM wijst daarnaast op uitzonderingen: afspraken die bedrijven wél mogen maken, en de mogelijkheid een samenwerking vooraf anoniem te checken.

Hoe bekend dit is, laat het nalevingsonderzoek zien dat de ACM eind 2018 liet uitvoeren.

Onderzoeksbureau Panteia hield telefonische interviews onder een steekproef van 2.125 bedrijven in Nederland. De respondenten waren (eind)verantwoordelijk voor sales of verkoop.

Van de bedrijven was 83% sterk geneigd de regels na te leven. 17% vertoonde in meer of mindere mate de neiging tot overtreden.

De kennis van de regels was beperkter. Slechts 40% gaf het juiste antwoord op de vraag of het verboden is met concurrenten af te spreken wie aan welke klant levert.

57% wist dat concurrenten niet met elkaar mogen praten over offertes voor klanten. 66% kende het verbod op prijsafspraken.

Wat mag vs. wat is verboden tijdens concurrentieonderzoek?

Nalevingsonderzoek naar mededingingsregels (2018)

Aandachtspunten bij aanbestedingen

Op een aanbesteding bepaal je zelf of je inschrijft en met welke prijs je inschrijft.

De ACM noemt drie dingen die je niet doet: niet afspreken wie aan welke aanbesteding meedoet, niet met je concurrenten praten over de inschrijving op een aanbesteding, en ook niet vragen of zij meedoen.

Onder het kopje markten valt bovendien dat je niet afspreekt wie op welk tijdstip en in welk gebied aanbiedingen plaatst.

Samen met een concurrent inschrijven mag onder voorwaarden, namelijk als je de opdracht niet alleen kunt doen. Volg daarvoor het stappenplan in de handleiding voor combinatieovereenkomsten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat; de ACM verwijst daar expliciet naar.

In de voorbereiding helpt het om je eigen afweging vast te leggen — waarom je wel of niet inschrijft en hoe de prijs tot stand komt. Beperk aanbestedingsinformatie tot een kleine kring. Twijfel je of een samenwerking met een andere inschrijver is toegestaan, gebruik dan eerst de anonieme samenwerkcheck van de ACM voordat je contact opneemt.

Wat mag de ACM verzamelen tijdens een onderzoek?

Bij een vermoeden van een overtreding mag de ACM onderzoek doen, en iedereen moet daaraan verplicht meewerken. De bevoegdheden die de ACM zelf opsomt zijn: plaatsen betreden, een bedrijfsbezoek of een woning, inlichtingen vragen, inzage vorderen en gegevens meenemen.

Als het nodig en gepast is, verzamelt de ACM ook gegevens van websites op het internet. Zij mag digitale gegevensdragers onderzoeken en kopiëren, zoals computers en mobiele telefoons, volgens de ACM Werkwijze digitaal onderzoek. Bij dat digitale onderzoek gebruikt zij ook algoritmes; algoritmes die zij nuttig vindt om te publiceren, neemt zij op in het nationale algoritme register.

Als de ACM correspondentie tussen advocaat en cliënt vindt, laat zij dit buiten het onderzoek. Dat ligt vast in de ACM Werkwijze geheimhoudingsprivilege advocaat.

Vertrouwelijkheid kan ook in de fase daarna nog spelen. In de procedure die leidde tot de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 10 februari 2026 (zaaknummer 24/153) achtte het College bij beslissing van 10 juli 2025 de gevraagde beperking van de kennisneming van bepaalde door de ACM overgelegde stukken gerechtvaardigd. Partijen gaven daarna toestemming om mede op grondslag van die stukken uitspraak te doen.

Wat gebeurt er met verzamelde gegevens na het onderzoek?

Na een onderzoek naar een overtreding legt de ACM de resultaten meestal vast in een rapport. Op basis daarvan kan zij een boete opleggen.

Voor een ander sanctiebesluit, zoals een last onder dwangsom, is een rapport niet vereist.

Het sanctiebesluit maakt de ACM openbaar, het onderliggende rapport niet. In het sanctiebesluit vermeldt zij de juridische status, bijvoorbeeld dat partijen bezwaar kunnen indienen tegen de boete of de last onder dwangsom.

De ACM publiceert geen bedrijfsvertrouwelijke informatie. Zij maakt een openbare versie van het besluit en stuurt die naar de betrokken partij, die de gelegenheid krijgt om te reageren.

Vindt die partij dat er alsnog vertrouwelijke informatie in staat, dan kan zij dat gemotiveerd aangeven. De ACM beoordeelt wat zij daarvan overneemt in de definitieve openbare versie.

Die definitieve versie gaat samen met een openbaarmakingsbesluit naar de betrokken partij. Zij verschijnt op zijn vroegst tien werkdagen daarna op de website van de ACM.

Niet alleen sanctiebesluiten worden gepubliceerd. Ook concentratiebesluiten, methodebesluiten, marktanalysebesluiten, tariefbesluiten en leveringsvergunningen komen op de website, in een openbare versie waarop betrokken partijen kunnen reageren.

Als een besluit van belang is voor het publiek, kan de ACM het met een nieuwsbericht publiceren. Wordt daarin de naam van een marktpartij genoemd, dan informeert de ACM betrokken partijen vooraf over de inhoud en het tijdstip van het nieuwsbericht.

Als doelen van openbaarmaking noemt de ACM: transparant zijn over de wijze waarop zij de regels hanteert, verantwoording afleggen over haar optreden, gedupeerde bedrijven en consumenten waarschuwen en potentiële overtreders afschrikken.

De werkwijze biedt informatie en geen rechten. Er kunnen zwaarwegende redenen zijn om van het beleid af te wijken, bijvoorbeeld als een partij er zelf voor kiest vertrouwelijke informatie openbaar te maken.